Οι παλαιότεροι κατάλογοι και οι επιστημονικές μελέτες αποτελούν βασικές πηγές για την τεκμηρίωση του έργου του Κώστα Ανδρέου. Διασώζουν τίτλους, χρονολογίες, διαστάσεις και αναφορές σε συλλογές, συχνά μαζί με φωτογραφίες και κριτικά κείμενα. Η παράλληλη ανάγνωσή τους απαιτεί επίσης προσοχή στους διαφορετικούς τρόπους ταξινόμησης και αρίθμησης των έργων.
Ένας παλαιότερος κατάλογος γλυπτών
Στον τόμο Andréou: 40 ans de sculpture του 1975, η Michèle Dubreucq υπογράφει το κείμενο, τη βιογραφία και τη βιβλιογραφία. Το βιβλίο περιλαμβάνει έναν αριθμημένο κατάλογο γλυπτών, ταξινομημένο κατά έτος. Στις σελίδες που εξετάστηκαν καταγράφονται τίτλοι, διαστάσεις, στοιχεία συλλογών και παραπομπές σε εικόνες.1
Το βιβλίο χρησιμοποιεί διαφορετική αρίθμηση για τα λήμματα του καταλόγου και για τις εικόνες. Στη σελίδα 183, για παράδειγμα, η λεζάντα του Voyage dans le cœur δίνει τον αριθμό καταλόγου 403 και τους αριθμούς εικόνων 169–171. Οι παραπομπές σε εικόνες χρειάζεται, επομένως, να διακρίνονται από εκείνες που αφορούν λήμματα του καταλόγου.1
Η διατριβή της Μορτάκη
Η διδακτορική διατριβή της Σαπφώς Α. Μορτάκη (2010) συγκεντρώνει εκτενή τεκμηρίωση για το έργο του Ανδρέου. Στο παράρτημά της περιλαμβάνονται ένας χρονολογικός και ένας θεματικός κατάλογος γλυπτών, καθένας με αρίθμηση από το 1 έως το 727, καθώς και φωτογραφικές ενότητες με δική τους αρίθμηση. Οι ενότητες αυτές περιλαμβάνουν έργα γλυπτικής και ζωγραφικής από τη συλλογή του καλλιτέχνη, καθώς και έργα που δωρίστηκαν στη βιβλιοθήκη της La Ville-du-Bois. Οι κατάλογοι αλληλεπικαλύπτονται· το άθροισμα των καταχωρίσεών τους δεν δίνει τον συνολικό αριθμό των έργων του Ανδρέου.2
Μια αναφορά σε παλαιότερη έρευνα για τη ζωγραφική
Στη βιβλιογραφία του Femme · Femmes: Peintures (1997), στο έτος 1987, αναφέρεται catalogue raisonné για τη ζωγραφική του Ανδρέου, με συντάκτρια τη Σοφία Καζάζη. Το Αρχείο δεν έχει ακόμη εντοπίσει το πρωτότυπο κείμενο. Παραμένει, επομένως, ανεξακρίβωτο ποια μορφή είχε, τι κάλυπτε και αν είχε ολοκληρωθεί. Το σύντομο δοκίμιο που εντοπίστηκε στον κατάλογο της έκθεσης του 1987 στην Αντήνωρ δεν αποσαφηνίζει αυτή τη βιβλιογραφική αναφορά.3
Οι παραπομπές στο Αρχείο
Οι σταθεροί αναγνωριστικοί κωδικοί του Αρχείου αντιστοιχούν στις δικές του εγγραφές έργων. Οι αριθμοί που έδωσε ένας παλαιότερος συγγραφέας αφορούν τη δική του δημοσίευση. Για να ακολουθήσει μια παραπομπή, ο αναγνώστης χρειάζεται την έκδοση, τη σχετική ενότητα, τον αριθμό της σελίδας στην έντυπη έκδοση και τον αριθμό του λήμματος ή της εικόνας.
Για να συνδεθεί ένα λήμμα παλαιότερου καταλόγου με μια εγγραφή του Αρχείου, χρειάζεται σύγκριση των φωτογραφιών, των διαστάσεων, των χρονολογιών και του τεκμηριωμένου ιστορικού του έργου. Ένας κοινός τίτλος είναι μόνο η αφετηρία. Οι αναφορές σε συλλογές πρέπει επίσης να εξετάζονται στο ιστορικό τους πλαίσιο, ενώ η σημερινή ιδιοκτησία των έργων χρειάζεται χωριστή επιβεβαίωση.
Το Αρχείο εργάζεται για τη σύνταξη ενός catalogue raisonné, με τεκμηρίωση και κριτική αξιολόγηση των στοιχείων. Η αντιπαραβολή με αυτούς τους παλαιότερους καταλόγους δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Πηγές
1. Michèle Dubreucq, Andréou: 40 ans de sculpture (Chennevières-sur-Marne: Éditions Jauffray, 1975), σελίδα τίτλου και σσ. 183, 203–204. Αναπαραγωγές επιλεγμένων σελίδων από το Hellenic Diaspora: σελίδα τίτλου και σ. 204· σ. 203· σ. 183.
2. Σαπφώ Α. Μορτάκη, Η καλλιτεχνική μετανάστευση στην Ελλάδα: από τον 19ο στον 20ό αιώνα (1870–1970): η περίπτωση του Κωνσταντίνου Ανδρέου, διδακτορική διατριβή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 2010, παράρτημα, σσ. 9–60 και 61–203. Βλ. τα περιεχόμενα του παραρτήματος και την ελεύθερη διαδικτυακή προβολή, στην αρχή του χρονολογικού καταλόγου. Η τυπωμένη αρίθμηση των σελίδων διαφέρει από την αρίθμηση των εικόνων στη διαδικτυακή προβολή.
3. Andreou. Femme · Femmes: Peintures (Édition G. Giannoussis, 1997), χωρίς αρίθμηση σελίδων, βιβλιογραφία με επικεφαλίδα «Monographie», εγγραφές στο έτος 1987. Καταλογογραφική εγγραφή της BnF για τον τόμο. Για το δοκίμιο της έκθεσης που έχει εντοπιστεί, βλ. Σοφία Καζάζη, Εισαγωγή στο έργο του Ανδρέου, στο Andreou (Αθήνα: Αντήνωρ, 1987), χωρίς αρίθμηση σελίδων, με ημερομηνία 9 Σεπτεμβρίου 1987.