Ένα στόμα ανοίγει σε ένα πρόσωπο από διάτρητο, ραβδωτό μέταλλο. Στο Homme détruit (1975), ο Κώστας Ανδρέου τοποθετεί ένα σχετικά λείο εξωτερικό κέλυφος γύρω από μια πυκνή διάταξη λωρίδων, οπών και ακανόνιστων ακμών. Μια διαγώνια ράβδος διασχίζει το κέντρο. Τα χαρακτηριστικά παραμένουν αναγνωρίσιμα, αλλά η επιφάνεια που θα τα ένωνε διακόπτεται από ανοίγματα.
Ο τίτλος, που σημαίνει «Κατεστραμμένος άνθρωπος», δίνει ανθρώπινο νόημα στα ανοίγματα αυτά. Η Σαπφώ Α. Μορτάκη ερμηνεύει τα παραμορφωμένα κεφάλια του Ανδρέου ως εκφράσεις πόνου και αντίστασης στην καταπίεση. Επισημαίνει την αντίθεση ανάμεσα στις λείες μεταλλικές επιφάνειες και στα κομμάτια μετάλλου που φαίνονται στο εσωτερικό τους.1
Ένα πρόσωπο με κενά
Σε ένα δεύτερο γλυπτό με τίτλο Homme détruit, επίσης του 1975, ένα βαθύ κενό διακόπτει το πάνω περίγραμμα. Λεπτές μεταλλικές λωρίδες απλώνονται στις υπόλοιπες επιφάνειες, αλλάζοντας κατεύθυνση. Ένα μάτι και ένα ανοιχτό στόμα προβάλλουν ανάμεσα στις σχισμές, ενώ ένα μεγάλο σκοτεινό κενό καταλαμβάνει σημαντικό μέρος του κέντρου. Το περίγραμμα μάς επιτρέπει να αναγνωρίσουμε ένα κεφάλι πριν ακόμη συνδέσουμε τα διάσπαρτα χαρακτηριστικά του.
Μορφές πίσω από κάγκελα
Ο εγκλεισμός εμφανίζεται και στη ζωγραφική του Ανδρέου. Στην ανάλυσή της για τους πίνακες με θέμα τον ανθρώπινο πόνο, η Μορτάκη περιγράφει μορφές που γαντζώνονται στα κάγκελα, αποστεωμένα πρόσωπα και πυκνά σκούρα ίχνη που διακόπτονται από το φως. Συνδέει αυτές τις εικόνες με τη διαμαρτυρία ενάντια στην αδικία και με τις μνήμες της Κατοχής στην Ελλάδα και της βίας του πολέμου.2
Το εικονογραφικό παράρτημα της διατριβής περιλαμβάνει επίσης το έργο Η Φυλακή / La Prison (1974), την τρίτη εικόνα στη σ. 165, αρ. 159. Πυκνές κόκκινες γραμμές πάνω σε ανοιχτόχρωμο φόντο περικλείουν πρόσωπα μέσα σε ένα ακανόνιστο πλέγμα. Τα ίχνη που περιγράφουν τις μορφές ταυτόχρονα τις διασχίζουν και δυσκολεύουν τη διάκριση ανάμεσα στο σώμα και στα όρια που το περικλείουν.
Ο Ανδρέου μίλησε για τέτοια θέματα σε απάντησή του στη Σοφία Καζάζη το 1986, την οποία παραθέτει η Μορτάκη. Περιέγραψε πώς εξέφραζε στον καμβά ή στο μέταλλο όσα προκαλούσαν πόνο και συνέδεσε την ένταση των γραμμών και των σκούρων χρωμάτων του με τις αδικίες της εποχής του.2
Για άλλες προσεγγίσεις του γλυπτού προσώπου και του εσωτερικού του, δείτε το κείμενο Μάτια και εσωτερικοί κόσμοι.
Πηγές
1. Σαπφώ Α. Μορτάκη, Η καλλιτεχνική μετανάστευση στην Ελλάδα: από τον 19ο στον 20ό αιώνα (1870–1970): η περίπτωση του Κωνσταντίνου Ανδρέου, διδακτορική διατριβή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 2010, κύριος τόμος, σ. 327, ιδίως σημ. 346–347 και 351–352.
2. Μορτάκη, ίδια διατριβή, κύριος τόμος, σσ. 340–341. Στη σ. 341, η σημ. 467 παραπέμπει στον κατάλογο της Καζάζη για την αναδρομική έκθεση του 1992, σ. 10, ενώ η σημ. 468 αναφέρει την Καζάζη (1986) ως πηγή για την απάντηση του καλλιτέχνη. Ο τίτλος και η χρονολογία του πίνακα ακολουθούν τη λεζάντα του εικονογραφικού παραρτήματος, σ. 165, αρ. 159.
Οι τίτλοι και οι χρονολογίες των δύο γλυπτών ακολουθούν τις λεζάντες που ελέγχθηκαν στον τόμο ANDREOU / ΓΛΥΠΤΙΚΗ / SCULPTURE: BAS-RELIEFS EN COULEURS (Αθήνα: Bastas Editions, 1999), σσ. 58–59. Η αναφορά στο υλικό βασίζεται στο τεχνικό σημείωμα του τόμου στα ελληνικά και στα γαλλικά. Καταλογογραφική εγγραφή του τόμου. Οι πληροφορίες για τις σημερινές συλλογές προέρχονται από τις εγγραφές του Αρχείου στους παραπάνω συνδέσμους. Το Αρχείο περιγράφει τα έργα με βάση τις αναπαραγωγές τους.
Επισκεφθείτε τη σελίδα «Γνωρίστε τον Κώστα Ανδρέου» →
Περιηγηθείτε στον κατάλογο →