Στους πίνακες του Κώστα Ανδρέου με θέμα το φιλί, οι μύτες και τα στόματα συναντιούνται σε μια πυκνή ζώνη γραφισμών. Τα ανοιχτόχρωμα πρόσωπα προβάλλουν πάνω σε μαύρο και βιολετί στο Le Baiser, ενώ κόκκινες και πορτοκαλί επιφάνειες περιβάλλουν τα κεφάλια στο Baiser rouge. Στο Couple, τα πρόσωπα βρίσκονται σε διαφορετικά ύψη.
Στο δοκίμιο «Le baiser», που δημοσιεύτηκε στον τόμο Femme · Femmes: Peintures (1997), η Σοφία Καζάζη τοποθετεί την πρώτη εμφάνιση του θέματος του φιλιού στο 1973. Αναφέρεται τόσο σε κοντινές απεικονίσεις κεφαλιών όσο και σε συνθέσεις με ολόσωμες μορφές. Η κυκλική κίνηση του σχεδίου τής δίνει την αίσθηση ότι οι εραστές βρίσκονται σε έναν χώρο χωρίς έξοδο. Αναρωτιέται:
Αυτό το πάθος, δυνατό και τρυφερό συνάμα, είναι σημάδι προστασίας ή ένας τελευταίος αποχαιρετισμός πριν από τον θάνατο;
Σοφία Καζάζη, «Le baiser», στο Femme · Femmes: Peintures (1997). Μετάφραση από τα γαλλικά.
Πρόσωπα από κοντά
Στο Le Baiser (1977), δύο ανοιχτόχρωμα πρόσωπα καταλαμβάνουν σχεδόν ολόκληρο τον πίνακα. Τα μάτια τους βρίσκονται σχεδόν στο ίδιο ύψος, ενώ οι μύτες και τα στόματά τους συναντιούνται σε μια σκούρα κατακόρυφη λωρίδα. Μαύρες, καφέ και βιολετί πινελιές περιβάλλουν τα πλατιά μάγουλα. Κάτω από τα στόματα, μια μεγάλη καμπύλη φόρμα χωρίζεται από μικρότερους γραφισμούς που διασταυρώνονται.
Η Καζάζη συγκρίνει τον τρόπο με τον οποίο ο Ανδρέου αποδίδει το φιλί με έργα των Füssli, Munch και Klimt, καθώς και με το L’Étreinte του Picasso. Τονίζει τον ιδιαίτερο χειρισμό της γραμμής και του φωτός από τον Ανδρέου. Στην ερμηνεία της, οι σκούρες τονικές διαβαθμίσεις και οι πυκνοί γραφισμοί δίνουν τραγικό χαρακτήρα στην οικειότητα των μορφών.
Ροζ, κόκκινες και βιολετί επιφάνειες περιβάλλουν τα επιμήκη πρόσωπα στο Les amoureux (1982). Τα μάτια ξεχωρίζουν κοντά στο κέντρο, ενώ λεπτές κίτρινες πινελιές διασχίζουν τα ανοιχτόχρωμα μάγουλα. Φαρδιές ζώνες πάνω και κάτω από τα πρόσωπα σχηματίζουν ένα εσωτερικό πλαίσιο· μικρότερες διαγώνιες γραμμές κόβουν τον χώρο ανάμεσά τους.
Ένα φιλί στα κόκκινα
Στο Baiser rouge (1978), το αριστερό προφίλ είναι κιτρινοπορτοκαλί και το δεξί κρεμ. Σκούροι γραφισμοί χωρίζουν τα πλατιά μάγουλα και σχηματίζουν τα περιγράμματα της μύτης και του στόματος κάθε προσώπου. Μια μακριά καμπύλη περιβάλλει και τα δύο κεφάλια, διασχίζοντας τις γωνιώδεις κόκκινες και πορτοκαλί επιφάνειες γύρω τους.
Η Καζάζη περιγράφει συνεχή κυκλική κίνηση στους πίνακες με θέμα το φιλί και υποθέτει ότι ένα οβάλ που περικλείει δύο μορφές μπορεί να παραπέμπει στον κύκλο της ζωής, του έρωτα και του θανάτου. Η καμπύλη που περιβάλλει τα πρόσωπα στο Baiser rouge μπορεί να ερμηνευτεί με αυτόν τον τρόπο: ως ένα όριο που τα κρατά μαζί.
Πρόσωπα σε διαφορετικά ύψη
Ένα μακρόστενο, ανοιχτόχρωμο πρόσωπο εκτείνεται προς τα κάτω στην αριστερή πλευρά του Couple (1977), κάτω από τα χαρακτηριστικά που συγκεντρώνονται στο επάνω μισό του πίνακα. Το κόκκινο γεμίζει το επάνω μέρος και το μαύρο μεγάλο τμήμα του κάτω μέρους. Μικρές επιφάνειες σε λευκό, βιολετί και ώχρα διακόπτουν τις σκούρες γραμμές ανάμεσα στα πρόσωπα και τα συνδέουν με τα γωνιώδη σχήματα γύρω τους.
Το τελευταίο φιλί
Στο Le dernier baiser (1978), ανοιχτόχρωμα προφίλ συναντιούνται κάτω από το κέντρο μιας σύνθεσης σε καφέ, μαύρο και κρεμ. Πάνω τους, λοξές επιφάνειες διασχίζουν πυκνές πινελιές. Μια στενή ανοιχτόχρωμη σφήνα εκτείνεται από το επάνω άκρο προς τα πρόσωπα.
Ο τίτλος παραπέμπει σε μια τελευταία συνάντηση, χωρίς να προσδιορίζει κάποια συγκεκριμένη ιστορία. Το ερώτημα της Καζάζη για την προστασία και τον αποχαιρετισμό αφορά το ευρύτερο θέμα· δεν τεκμηριώνει κάποιο συγκεκριμένο περιστατικό που συνδέεται με αυτόν τον πίνακα.
Στο κείμενό του στον ίδιο τόμο, ο Ανδρέου περιγράφει τη δημιουργία ως πράξη αγάπης και ως προσπάθεια να ανακαλύψει έναν εσωτερικό κόσμο. Πρόσωπα και περιγράμματα που αλληλεπικαλύπτονται εμφανίζονται και στο Γυναίκες και καθρέφτες, όπου η γυναίκα δεν ξεχωρίζει πάντα καθαρά από το είδωλό της.
Πηγές και βιβλιογραφία
1. Sophia Kazazi, «Le baiser», με υπογραφή «Sophie Kazazi», στο Andreou. Femme · Femmes: Peintures (Édition G. Giannoussis, 1997), χωρίς αρίθμηση σελίδων. Το παράθεμα έχει μεταφραστεί από τα γαλλικά. Η χρονολογία 1973 αφορά την έναρξη του θέματος σύμφωνα με την Καζάζη. Οι συγκρίσεις της με άλλους ζωγράφους περιγράφουν την ιδιαίτερη προσέγγιση του Ανδρέου· δεν τεκμηριώνουν άμεσες επιρροές. Η τραγική διάσταση της οικειότητας, η προστασία, ο εγκλεισμός και ο κύκλος της ζωής, του έρωτα και του θανάτου αποτελούν δικές της ερμηνείες. Η σύνδεση της υπόθεσής της για το οβάλ με το Baiser rouge είναι ερμηνεία του Αρχείου, βασισμένη στην αναπαραγωγή του έργου.
2. Κώστας Ανδρέου, ενυπόγραφο κείμενο του καλλιτέχνη που αρχίζει με τις λέξεις «Depuis mon enfance…», στον ίδιο τόμο. Η καταληκτική αναφορά ακολουθεί τη δική του περιγραφή της δημιουργίας ως πράξης αγάπης και ως αναζήτησης ενός εσωτερικού κόσμου.
3. Οι τίτλοι και οι χρονολογίες των έργων ακολουθούν τις εγγραφές του καταλόγου και τις αντίστοιχες αναπαραγωγές στον τόμο Femme · Femmes: Peintures. Οι αναλυτικές περιγραφές των επιμέρους πινάκων βασίζονται σε παρατηρήσεις του Αρχείου πάνω σε αυτές τις αναπαραγωγές.
Επιστροφή στο Discover Andreou →
Περιηγηθείτε στον κατάλογο →