Στους πίνακες του Κώστα Ανδρέου με θέμα τον καθρέφτη, ένα πρόσωπο ή ένα χέρι μπορεί να διαγράφεται καθαρά, ενώ η υπόλοιπη μορφή διασπάται σε γραφισμούς που επικαλύπτονται. Τα πέντε έργα που παρουσιάζονται εδώ χρονολογούνται από το 1974 έως το 1997. Οι πλατιές πορτοκαλί φόρμες του Miroir rouge διαφέρουν αισθητά από το πολύ πιο πυκνό σχέδιο του Miroir bleu.
Η Σοφία Καζάζη αρχίζει το δοκίμιό της «Femme et Miroir», που δημοσιεύτηκε στον τόμο Femme · Femmes: Peintures (1997), με μια διάκριση:
Ο καθρέφτης δεν διπλασιάζει απλώς την εικόνα.
Σοφία Καζάζη, «Femme et Miroir», στο Femme · Femmes: Peintures (1997). Μετάφραση από τα γαλλικά.
Ήδη το 1987, στο κείμενό της για την έκθεση του Ανδρέου στην Αντήνωρ της Αθήνας, η Καζάζη περιέγραφε το γυμνό σώμα να μεταμορφώνεται διαρκώς, να γίνεται θάλασσα ή φωτιά. Έδινε επίσης έμφαση στον ρυθμό, στο φως και στη δεξιοτεχνία με την οποία ο καλλιτέχνης χειριζόταν τη φόρμα και το χρώμα.2
Μέσα στο κόκκινο πλαίσιο
Στο Miroir rouge (1974), ένα φαρδύ κόκκινο πλαίσιο περικλείει μια πορτοκαλί επιφάνεια. Σκούρες καμπύλες περιβάλλουν το κεφάλι και τον κορμό, ενώ χρωματικές ζώνες διασχίζουν λοξά το επάνω μέρος του σώματος. Μικροί γκριζογάλαζοι και σκούροι γραφισμοί συγκεντρώνονται στα πλάγια, αφήνοντας μεγαλύτερες πορτοκαλί περιοχές χωρίς πυκνό σχέδιο.
Το κόκκινο ορθογώνιο πλαισιώνει την ίδια τη σύνθεση. Στο εσωτερικό του, οι στρογγυλεμένες φόρμες του σώματος αλληλεπικαλύπτονται· τα περιγράμματά τους δεν χωρίζουν με σαφήνεια τη γυναίκα από το είδωλό της.
Η Καζάζη συγκρίνει τους πίνακες του Ανδρέου με απεικονίσεις μιας γυναίκας που κρατά καθρέφτη ή ενός καθρέφτη τοποθετημένου μέσα σε μια σκηνή. Για την Καζάζη, η γυναίκα και ο καθρέφτης αποτελούν ένα ενιαίο ζωγραφικό σύνολο. Το πυκνό σχέδιο τους συνδέει με τον χώρο γύρω τους.
Δύο πρόσωπα
Ένα ανοιχτόχρωμο πρόσωπο εμφανίζεται σε κάθε πλευρά του Femme au miroir (1978–79). Μεγάλα γκριζογάλαζα σχήματα διασχίζουν το κέντρο, με πυκνούς σκούρους γραφισμούς στις άκρες τους. Το προφίλ στα αριστερά διαγράφεται με λίγες λεπτές γραμμές, ενώ το άλλο πρόσωπο ξεχωρίζει δυσκολότερα από το σκουρότερο σχέδιο που το περιβάλλει.
Η Καζάζη βλέπει επίσης στον καθρέφτη μια υπενθύμιση του χρόνου που περνά. Σύμφωνα με την ερμηνεία της, η γυναίκα αναζητά την επιβεβαίωση της ομορφιάς και της νεότητάς της, ενώ φοβάται την απώλειά τους.
Οι κίτρινες ζώνες
Το κίτρινο καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος του Miroir jaune (1983). Ένα ανοιχτόχρωμο χέρι διασχίζει λοξά τις κατακόρυφες ζώνες, ανάμεσα σε μικρές κόκκινες, μπλε και βιολετί πινελιές. Αυτοί οι μικροί γραφισμοί συνεχίζονται στον κορμό και στον χώρο δίπλα του, διακόπτοντας το περίγραμμα της μορφής.
Στο δοκίμιό της, η Καζάζη περιγράφει έναν πίνακα με τίτλο Miroir jaune που συγκροτείται από διαδοχικές κατακόρυφες ζώνες χρώματος και φωτός. Στον πίνακα που παρουσιάζεται εδώ, οι κατακόρυφες ζώνες διακρίνονται καθαρά κάτω από τις μικρότερες, λοξές πινελιές.
Μέσα σε ένα οβάλ
Στο Miroir ovale (1989), ένα πλατύ, ανοιχτόχρωμο χέρι λυγίζει μπροστά στο επάνω μέρος του σώματος. Η μορφή καταλαμβάνει το κέντρο ενός μεγάλου οβάλ, ενώ μπλε, ροζ και καφέ γραφισμοί γεμίζουν μεγάλο μέρος του χώρου εκατέρωθεν. Μακριές πινελιές ακολουθούν την καμπύλη στην αριστερή άκρη, ενώ στα δεξιά οι φόρμες είναι πιο γωνιώδεις.
Πάνω στο ανοιχτόχρωμο φόντο, το περίγραμμα του οβάλ διακρίνεται εύκολα από πάνω έως κάτω. Η καμπύλη του έρχεται σε αντίθεση με το ευθύγραμμο κόκκινο πλαίσιο του Miroir rouge, αν και τα δύο περικλείουν σώματα με δυσδιάκριτα όρια ανάμεσα στα επιμέρους τμήματά τους.
Διασπασμένα περιγράμματα στο μπλε
Το Miroir bleu (1997) έχει πυκνό σχέδιο στο κέντρο και πιο αραιό στις περιοχές με βαθύ μπλε κοντά στις άκρες. Ανοιχτόχρωμα χέρια διασχίζουν λοξά το επάνω μισό· κάτω από αυτά, τμήματα του κορμού παραμένουν ορατά ανάμεσα σε μικρές σκούρες και φωτεινές πινελιές. Το περίγραμμά του διακρίνεται δυσκολότερα εκεί όπου οι πινελιές πυκνώνουν.
Στο δικό του κείμενο στον τόμο Femme · Femmes, ο Ανδρέου χρησιμοποιεί τον καθρέφτη ως μεταφορά. Γράφει ότι περνά μέσα από αυτόν για να ξεπεράσει την εξιδανικευμένη γυναικεία εικόνα με τις τέλειες καμπύλες και να ανασυνθέσει ζωγραφικά τη δική του αντίληψη της θηλυκότητας. Στη συνέχεια περιγράφει τις μορφές που γίνονται χρώμα, τους γραφισμούς που μεταφέρουν νόημα και το φως που αναδημιουργείται από μέσα.
Αυτή η στενή σχέση ανάμεσα στο σώμα και στον χώρο που το περιβάλλει εμφανίζεται και στο Amour des vagues, όπου η καμπύλη ενός ώμου ή ενός γοφού συνεχίζεται στο νερό γύρω από το σώμα.
Πηγές
1. Sophia Kazazi, «Femme et Miroir», με υπογραφή «Sophie Kazazi», στο Andreou. Femme · Femmes: Peintures (Édition G. Giannoussis, 1997), χωρίς αρίθμηση σελίδων. Το παράθεμα έχει μεταφραστεί από τα γαλλικά. Η ανάλυση του χρόνου, της ομορφιάς, της νεότητας και της ενοποίησης της γυναίκας, του καθρέφτη και του γύρω χώρου ακολουθεί το δοκίμιό της. Οι αναφορές της σε τίτλους πινάκων με καθρέφτες δεν αρκούν από μόνες τους για τη σύνδεσή τους με συγκεκριμένες χρονολογίες ή εγγραφές του καταλόγου. Καταλογογραφική εγγραφή της BnF.
2. Σοφία Καζάζη, Εισαγωγή στο έργο του Ανδρέου, στο Andreou (Αθήνα: Αντήνωρ, 1987), δισέλιδο δοκίμιο χωρίς αρίθμηση σελίδων, με ημερομηνία 9 Σεπτεμβρίου 1987· δεύτερη σελίδα του δοκιμίου. Αρχείο Τώνη Π. Σπητέρη, Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Η ανάλυσή της αφορά γενικότερα τη ζωγραφική του Ανδρέου.
3. Constantine Andreou, ενυπόγραφο κείμενο του καλλιτέχνη που αρχίζει με τις λέξεις «Depuis mon enfance…», στον ίδιο τόμο. Η αναφορά στο πέρασμα μέσα από τον καθρέφτη, στην υπέρβαση της εξιδανικευμένης μορφής και στη μεταμόρφωση της φόρμας, των γραφισμών, του χρώματος και του φωτός ακολουθεί το γαλλικό του κείμενο και αποδίδει τις επιδιώξεις που ο ίδιος διατυπώνει.
4. Οι τίτλοι και οι χρονολογίες των έργων ακολουθούν τις εγγραφές του καταλόγου και τις αντίστοιχες αναπαραγωγές στον τόμο Femme · Femmes: Peintures. Οι τίτλοι και οι χρονολογίες από μόνοι τους δεν αρκούν για την ταυτοποίηση μεμονωμένων έργων. Οι αναλυτικές περιγραφές και οι συγκρίσεις των πινάκων που παρουσιάζονται εδώ βασίζονται σε παρατηρήσεις του Αρχείου πάνω σε αυτές τις αναπαραγωγές.
Επιστροφή στο «Γνωρίστε τον Κώστα Ανδρέου» →
Περιηγηθείτε στον κατάλογο →