Στους πίνακες του Κώστα Ανδρέου με θέμα τα κύματα, τα περιγράμματα των ξαπλωμένων γυναικών δύσκολα ξεχωρίζουν από τη θάλασσα. Οι καμπύλες ενός ώμου ή ενός γοφού συνεχίζονται στο νερό γύρω από το σώμα.
Το Amour des vagues είναι η ονομασία μιας επανερχόμενης θεματικής, αλλά και ο τίτλος μεμονωμένων πινάκων. Τα τρία έργα που παρουσιάζονται εδώ χρονολογούνται στις δεκαετίες του 1980 και του 1990: στα δύο κυριαρχεί το μπλε, ενώ στο Femme vague η ώχρα και το κρεμ.
Το σώμα γίνεται νερό
Στο δοκίμιό της «Amour des Vagues», που δημοσιεύτηκε στον τόμο Femme · Femmes: Peintures το 1997, η Σοφία Καζάζη περιγράφει πώς το σώμα αποκτά την κίνηση της θάλασσας:
Το κύμα γίνεται Γυναίκα και η Γυναίκα γίνεται κύμα.
Σοφία Καζάζη, «Amour des Vagues», στο Femme · Femmes: Peintures (1997). Μετάφραση από τα γαλλικά.
Η Καζάζη ερμηνεύει αυτή τη μεταμόρφωση με όρους ερωτισμού. Περιγράφει κύκλους που ανοίγουν σε σπείρες και κυματισμούς, με το πυκνό σχέδιο του Ανδρέου να επιτρέπει τη μετάβαση από το ρευστό στο στερεό και αντίστροφα. Στις αναφορές της στις Σειρήνες και στον Οδυσσέα, η αισθησιακή έλξη των γυναικών συνδέεται με τον κίνδυνο να παρασυρθεί κανείς από τη γοητεία τους.
Η Καζάζη τοποθετεί την αρχή της ζωγραφικής σειράς στο 1976 και την εμφάνιση των σχετικών γλυπτών με Σειρήνες και κύματα στο 1956. Σύμφωνα με την ίδια, ο Ανδρέου είχε ήδη ασχοληθεί με αυτά τα θέματα στη γλυπτική πριν τα αναπτύξει στη ζωγραφική.
Τρεις πίνακες
Στο Amour des vagues (1983), μια μεγάλη ανοιχτόχρωμη μορφή είναι ξαπλωμένη κατά μήκος του κάτω μισού της σύνθεσης, με το πρόσωπό της κοντά στη δεξιά άκρη. Πάνω της, μπλε και λιλά ζώνες καμπυλώνουν γύρω από άλλες ανθρώπινες μορφές. Μικρές φωτεινές γραμμές στίζουν την επιφάνεια. Το πλατύ, ανοιχτόχρωμο σώμα αναγνωρίζεται εύκολα, ενώ οι πυκνότερες γραμμές στο επάνω μέρος δυσκολεύουν τη διάκριση των άλλων μορφών.
Στο Amour des vagues la nuit (1993–94), το μπλε είναι βαθύτερο και μια φαρδιά σκούρα ζώνη διασχίζει το κέντρο. Ανοιχτόχρωμες μορφές βυθίζονται εν μέρει σε αυτό το πεδίο χρώματος. Λεπτές γραμμές και διάσπαρτα φωτεινά σημάδια αναδεικνύουν τμήματα σωμάτων, αν και δεν είναι πάντα εύκολο να διακρίνει κανείς ένα πρόσωπο ή έναν κορμό μέσα στο μπλε.
Στο Femme vague (1991) χρησιμοποιούνται ώχρα, κρεμ και απαλό ροζ. Σκούρα περιγράμματα διατρέχουν μεγάλες χρωματικές επιφάνειες με σχετικά αραιές γραμμές· σε ορισμένα σημεία, αρκετές γραμμές τρέχουν παράλληλα και ύστερα χωρίζουν. Μέσα σε αυτό το συνεχές σχέδιο διακρίνεται ένα στήθος, ένα πρόσωπο ή το λύγισμα ενός ποδιού. Εδώ η ομοιότητα με τα κύματα οφείλεται κυρίως στην κίνηση των περιγραμμάτων, καθώς ανεβαίνουν και κατεβαίνουν.
Μνήμες της Μεσογείου
Η ιστορικός τέχνης Σαπφώ Μορτάκη ερμηνεύει τη θάλασσα, τα κύματα και τις Σειρήνες ως μεσογειακές μνήμες που μεταφέρονται στο έργο του Ανδρέου στη Γαλλία. Τις συνδέει με την εμπειρία του ως καλλιτέχνη της ελληνικής διασποράς και υποστηρίζει ότι αυτή η κληρονομιά συνέχισε να διαμορφώνει τους πειραματισμούς του με μορφές και υλικά της μοντέρνας τέχνης.
Γραμμές και σημεία
Στο τέλος του δοκιμίου της, η Καζάζη συνδέει την αισθησιακή ένταση του θέματος με τη συνεχή αναζήτηση της αρμονίας από τον Ανδρέου. Στο δικό του κείμενο στον τόμο Femme · Femmes, ο καλλιτέχνης περιγράφει την αλληλεπίδραση ανάμεσα στις πρώτες αισθήσεις και την απόδοσή τους με γραμμές και σημεία. Παρομοιάζει αυτή τη διαδικασία με τη μουσική γραφή και μιλά για την αρμονία ανάμεσα στους γραφισμούς, το σχέδιο, το χρώμα και το φως.
Ο Αντρέ Περό, φίλος του καλλιτέχνη που γράφει στον ίδιο τόμο, βλέπει μια θύελλα παθών κάτω από τη φαινομενική γαλήνη της θάλασσας. Αντιτίθεται επίσης στον αυστηρό διαχωρισμό των πινάκων σε θεματικές ενότητες. Στο κείμενό του περνά από τη γυναίκα που γίνεται κύμα σε γυναίκες που παίρνουν τη μορφή σύννεφων, σε μητέρες και σε μορφές μπροστά σε καθρέφτες.
Πηγές
1. Sophia Kazazi, «Amour des Vagues», στο Andreou. Femme · Femmes: Peintures (Édition G. Giannoussis, 1997), χωρίς αρίθμηση σελίδων. Το γαλλικό δοκίμιο υπογράφεται «Sophie Kazazi», ενώ στον κατάλογο των συντελεστών του τόμου αναφέρεται το όνομα «Sophia Kazazi». Το παράθεμα έχει μεταφραστεί από τα γαλλικά. Η χρονολόγηση, η αμφίδρομη μεταμόρφωση και η μυθολογική ερμηνεία ακολουθούν το κείμενό της. Οι χρονολογίες αφορούν τη θεματική και δεν αποτελούν χρονολογήσεις συγκεκριμένων έργων.
2. Constantin Andreou, άτιτλο ενυπόγραφο κείμενο του καλλιτέχνη που αρχίζει με τις λέξεις «Depuis mon enfance…», στον ίδιο τόμο. Η αναφορά στις αισθήσεις, τις γραμμές, τα σημεία, τη μουσική γραφή και την αρμονία αποτελεί παράφραση του γαλλικού του κειμένου.
3. André Perrot, άτιτλο δοκίμιο στον ίδιο τόμο. Από το κείμενό του προέρχεται η ερμηνεία της φαινομενικής γαλήνης της θάλασσας και η σύνδεσή της με άλλες θεματικές της ζωγραφικής του Ανδρέου.
4. Sapfo Mortaki, «Intercultural references: the influence of the Mediterranean on the work of Constantine Andreou, artist of the Greek Diaspora», Mediterranean Chronicle 5 (2015), σ. 245–262, ιδίως σ. 247–251 και 254–255. Η εικ. 5 (σ. 258) αναπαράγει τη σύνθεση του 1983 που παρουσιάζεται εδώ με τον κωδικό CAA-W-0059, με τίτλο Femme et l’eau. Στη σελίδα αυτή διατηρείται ο τίτλος της λεζάντας στο βιβλίο του 1997, Amour des vagues.
5. Οι τίτλοι και οι χρονολογίες των έργων ακολουθούν τις αντίστοιχες αναπαραγωγές στον τόμο Femme · Femmes: Peintures. Οι τίτλοι και οι χρονολογίες από μόνοι τους δεν αρκούν για την ταυτοποίηση μεμονωμένων έργων. Οι αναλυτικές περιγραφές και οι συγκρίσεις βασίζονται σε παρατηρήσεις του Αρχείου πάνω σε αυτές τις αναπαραγωγές.
Επιστροφή στο Discover Andreou →
Περιηγηθείτε στον κατάλογο →