Κόκκινες και πορτοκαλί πινελιές πυκνώνουν στο κέντρο του πίνακα Hauts Fourneaux (1961) του Κώστα Ανδρέου. Σκούρες λωρίδες τις διασχίζουν, ενώ ανοιχτόχρωμες περιοχές και κηλίδες μπλε διακόπτουν τα κόκκινα και τα μωβ που τις περιβάλλουν. Το βλέμμα ακολουθεί μικρές σειρές παράλληλων ιχνών και ύστερα αλλάζει πορεία, καθώς μια άλλη γραμμή τις τέμνει. Οι πλατιές χρωματικές επιφάνειες και οι ομάδες μικρών πινελιών δίνουν διαφορετικό ρυθμό στα επιμέρους τμήματα του πίνακα.
Δείτε το Hauts Fourneaux (1961), λάδι σε καμβά, στη συλλογή του Hellenic Diaspora Foundation.
Φωτιά και καπνός
Στη μελέτη της για τον Ανδρέου, η Σαπφώ Α. Μορτάκη συνδέει τους πίνακες των χυτηρίων με την ατμόσφαιρα φωτιάς και καπνού ενός εργοστασίου. Περιγράφει πώς ο καλλιτέχνης χρησιμοποιεί το χρώμα για να αποδώσει τα καμίνια σε λειτουργία και το φως του καυτού μετάλλου, συγκρίνοντας την ένταση των πινάκων με εκείνη του ήλιου. Τοποθετεί τη σειρά των χυτηρίων στην περίοδο 1957–1961, παράλληλα με τα τοπία σε κίνηση της περιόδου 1957–1962.1
Ένα τοπίο που περνά
Η Μορτάκη συνδέει τα τοπία σε κίνηση με την ταχύτητα του τρένου. Στην περιγραφή της, βουνά, καλλιεργημένα χωράφια, ανθισμένες εκτάσεις, λίμνες και ποτάμια διαδέχονται το ένα το άλλο. Το θέμα γίνεται χρώμα σε κίνηση· τα σχεδιαστικά ίχνη ενισχύουν αυτή την αίσθηση. Η ερμηνεία της στρέφει την προσοχή στην όψη του τοπίου, που αλλάζει όσο το διασχίζει ο ταξιδιώτης.1
Δείτε το Paysage en mouvement (1961) στο παράρτημα της Μορτάκη: η τρίτη εικόνα της σελίδας, αρ. 83.
Στη μικρή αυτή αναπαραγωγή, σκούρα ίχνη τέμνονται και διασχίζουν τις κόκκινες και κίτρινες περιοχές. Οι γραμμές απλώνονται προς πολλές κατευθύνσεις στην κατακόρυφη σύνθεση, χωρίζοντας τις μεγαλύτερες χρωματικές επιφάνειες σε μικρότερα τμήματα. Η λεζάντα δίνει τον τίτλο Τοπίο σε κίνηση, Paysage en mouvement, τη χρονολογία 1961 και αναφέρει ως υλικό το λάδι.2
Πηγές
1. Σαπφώ Α. Μορτάκη, Η καλλιτεχνική μετανάστευση στην Ελλάδα: από τον 19ο στον 20ό αιώνα (1870–1970): η περίπτωση του Κωνσταντίνου Ανδρέου, διδακτορική διατριβή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 2010, κύριος τόμος, σ. 335, σημ. 407–415. Η Μορτάκη χρησιμοποιεί παλαιότερους καταλόγους, όπως εκείνον της Σοφίας Καζάζη για την αναδρομική έκθεση του 1992.
2. Μορτάκη, ίδια διατριβή, παράρτημα, σ. 146, αρ. 83. Ο γαλλικός τίτλος Hauts Fourneaux προέρχεται από την εγγραφή του λαχνού 82 στη δημοπρασία Astrid Guillon της 24 Μαΐου 2024, στην οποία παραπέμπει το Hellenic Diaspora Foundation για την προέλευση του έργου. Η χρονολογία και το υλικό του πίνακα βασίζονται στην παραπάνω εγγραφή του ιδρύματος. Το Αρχείο περιγράφει τα έργα με βάση τις δύο αναπαραγωγές.